Kutudaki 6000 veya 3600, takınca kendiliğinden uygulanmaz. Anakart ilk açılışta JEDEC standart profilini yükler. Kutudaki hız, zamanlama ve voltaj XMP veya EXPO profilindedir; BIOS’tan seçilmeden devreye girmez.
XMP ve EXPO Nedir? RAM Neden Kutuda Yazan Hızda Çalışmaz?
Modülün üzerinde iki katman vardır. Biri endüstri standardı JEDEC profili: kartın, belleği tanıyıp açması için kullandığı güvenli hız. Diğeri üreticinin test ettiği yüksek profil: XMP veya EXPO. Görev Yöneticisi’nde 4800 görmen, kitin bozuk olduğu anlamına gelmez. Profil kapalıdır.
Kapasite, nesil ve dual channel ayrı konu. O çerçeve: RAM nedir.
XMP: Intel’in Hazır Profili
Intel Extreme Memory Profile, DDR4 ve DDR5 modülüne yazılmış hız, zamanlama ve voltaj setidir. Intel bunu hız aşırtma sayar; standart JEDEC ayarının üstüdür. Profili bellek üreticisi test eder, BIOS’tan tek seçimle uygulanır. Tek tek CL, tRCD ve voltaj girmek gerekmez. Resmi sayfa: Intel XMP.
Intel’in tarif ettiği güvenli ilk açılış şudur: modül önce JEDEC ile boot eder. Sistem hız aşırtmayı desteklemese de masaüstü gelir. Profili sen seçersin; sonraki açılışlarda o ayar kalır.
XMP 2.0 DDR4 içindir ve iki profil taşır. XMP 3.0 DDR5 içindir; en fazla beş profil vardır. Üçü üreticinin, ikisi yeniden yazılabilir. İkinci profil çoğu kitte bir kademe aşağı hedeftir. Birincisi POST’ta düşerse ikincisi denenecek yerdir.
EXPO: AMD’nin AM5 Profili
AMD Extended Profiles for Overclocking, AM5 soketindeki Ryzen işlemciler için DDR5 profilidir. DDR4 EXPO kiti yoktur. AMD profili Ryzen’e göre ayarlar; amaç yine tek seçimle frekans, zamanlama ve voltajı yüklemektir. Resmi sayfa: AMD EXPO.
EXPO’dan önce anakart üreticileri Intel XMP kitini AMD kartta kendi adlarıyla açıyordu. ASUS buna DOCP, MSI A-XMP diyordu. AM5’te menüde EXPO görürsün. Kitte yalnız XMP varsa aynı menü DOCP veya A-XMP olarak da çıkabilir. Çalışabilir; Ryzen sistemde EXPO yazılı kit daha doğrudan eşleşmedir. AMD’nin bellek listesi, kitin EXPO mu yoksa XMP uyumlu mu olduğunu ayrıca işaretler.
| XMP | EXPO | |
|---|---|---|
| Kim tanımlar | Intel | AMD, soket AM5 |
| Bellek | DDR4 (2.0) ve DDR5 (3.0) | Yalnız DDR5 |
| Ne yazar | Hız, zamanlama, voltaj | Hız, zamanlama, voltaj |
| İlk açılış | JEDEC | JEDEC |
Kutudaki Hız Neden Görünmez?
Kutu, üreticinin profil altında doğruladığı hızı yazar. 6000 MT/s bir JEDEC zorunluluğu değildir. DDR5 kitlerin çoğu ilk açılışta 4800 MT/s JEDEC basamağında kalır; bazı yeni modüllerde JEDEC basamağı daha yüksek olabilir. DDR4’te 3600 neredeyse her zaman XMP hedefidir. 3200 CL22 gibi bir kit ise JEDEC 3200’e yakın olabilir; o zaman kutu hızı profil kapalıyken de görülebilir. Kutuda 3600, 6000 veya 6400 varsa profili açmadan o sayıyı bekleme.
İkinci sınır işlemcinin bellek denetleyicisidir. İşlemcinin resmi DDR5 hızı kutunun altında kalabilir. Profil o resmi hızın üstüne çıkar. İki çubukta tutan hız, dört çubukta düşebilir. Yuva sırası da sayılır; dual channel çoğu kartta A2 ve B2’dir. Farklı kit karışınca sistem yavaş olana iner. Anakartın bellek listesi (QVL) kutudaki hızın o kartta denendiğini gösterir, her kombinasyonu garanti etmez. Kartın neyi taşıdığı: anakart nedir.
Saat ile aktarım hızını karıştırma. Kutudaki 6000, saniyede 6000 milyon transferdir (MT/s). CPU-Z Bellek sekmesinde DRAM Frequency bunun yarısını, yaklaşık 3000 MHz, gösterir. Çarpı iki, kutu hızıdır. 3000 görmek profilin yarıda kaldığı anlamına gelmez.
Hangisini Açmalı?
Intel masaüstünde kit XMP ise XMP. AMD AM5’te kit EXPO ise EXPO. Kutuda ikisi de varsa işlemcinin tarafını seç. AMD kartta yalnız XMP’li kit takılıysa menüdeki DOCP veya A-XMP, o XMP setini yüklemeye çalışır.
BIOS’a giriş kısayolu karta göre Del veya F2’dir. Bellek ya da hız aşırtma menüsünde profili seç, kaydet, çık. İlk kayıttan sonra kart bellek eğitimi yapar; bir iki kez yeniden başlayabilir. Ekran gelmezse CMOS temizliği profili JEDEC’e döndürür. Voltajı elle yükseltmek bu işin parçası değil. Profil kararsızsa bir alt profil veya JEDEC yeter.
Dizüstünde aynı menü çoğu modelde yoktur. Hazır sistem, belleği üreticinin kilitlediği hızda çalıştırır. Kutudaki masaüstü kit hızını laptop BIOS’unda arama.
Profil Açmak Hız Aşırtma mıdır?
Evet. Intel, XMP’yi bellek hız aşırtması sayar; işlemcinin yayınlanmış hızının üstünde frekans veya voltaj, işlemci garantisini etkileyebilir. AMD de aynı çerçeveyi yazar: yayınlanmış özelliğin dışında frekans, zamanlama veya voltaj AMD ürün garantisini düşürebilir, sistem üreticisinin garantisini de etkileyebilir. Profil, kutudaki hızın normal yoludur. Kararsız açılış, mavi ekran veya bellek hatasında bir alt profile in; denetleyici o hızı taşımıyordur.
Game Garaj Önerisi
DDR4-3200 CL22 sınıfı bir kit, JEDEC 3200’e yakındır; kutu hızı için her zaman ayrı bir profil gerekmez. Asıl fark 3600 ve DDR5-6000 kitlerde çıkar. Modeller: RAM bellek.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Profili açtıktan sonra hızı Görev Yöneticisi veya CPU-Z ile doğrula. CPU-Z’de yarı değer normaldir. Dört çubuk, karışık kit ve kılavuz dışı yuva, kutu hızını düşürür. Ekran gelmezse CMOS. Elle voltaj yazma. Ani kare düşüşü bellekten de gelir; ayırıcı liste: FPS drop nedir.
Genel Değerlendirme
XMP Intel’in, EXPO AMD’nin hazır bellek profilidir. İkisi de hız, zamanlama ve voltajı JEDEC’in üstüne taşır. RAM’in kutuda yazan hızda açılmamasının nedeni arızadan çok kapalı profildir. Intel’de XMP, AM5’te EXPO seçilir. Tutan hız, işlemci denetleyicisi, çubuk sayısı ve yuvayla sınırlıdır.
Bu Yazı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Kutudaki hız XMP veya EXPO profilindedir. Anakart ilk açılışta JEDEC profilini yükler. BIOS’tan profil seçilmeden 6000 MT/s kit çoğu zaman 4800 MT/s civarında kalır.
İkisi de hazır hız profilidir. XMP Intel’indir, DDR4 ve DDR5’te vardır. EXPO AMD’nindir, AM5 ve DDR5 içindir. Kutuda ikisi varsa işlemcinin tarafını aç.
DRAM Frequency saat frekansıdır. DDR her saat iki transfer yapar. 6000 MT/s kitte yaklaşık 3000 MHz normaldir. İkiyle çarp.
Çoğu AM5 kart XMP setini DOCP veya A-XMP adıyla yükler. Ryzen için EXPO yazılı kit daha doğrudan eşleşmedir. Açtıktan sonra hızı ölç.
Intel ve AMD profili hız aşırtma sayar. Yayınlanmış işlemci bellek hızının üstü, işlemci garantisini etkileyebilir. Kararsızsa bir alt profile veya JEDEC’e dön.
